پرونده >> عمومی >>

خبر وبژه

کد خبر: ۳۸۳۸
تاریخ انتشار:۲۷ فروردين ۱۳۹۸ - ۰۹:۴۴
چهل سال اردوی جهادی - بخش سوم

تهران- ایرناپلاس- بخش سوم میزگرد ایرناپلاس با موضوع بررسی و نقد عملکرد اردوهای جهادی، به چالش‌های توسعه روستایی می‌پردازد. علی شهرستانی، هامون طهماسبی و محمدحسین بحرینی در این میزگرد شرکت داشتند.

الگوی واحد برای توسعه وجود ندارد

ایرناپلاس: دوستان در خلال بحث به موضوع ضعف‌های فرهنگی اشاره داشتند. می‌خواهم از مهندس بحرینی سؤال کنم این ضعف فرهنگی را چطور می‌شود جبران کرد؟

بحرینی: یک ضعف در مواجهه ما با اهالی روستاست که نگاهمان باید تغییر کند و یکی، ضعفِ نگاه خود روستایی‌هاست. چیزی که ما باید نسبت به آن اتفاق‌نظر داشته باشیم، این است که نگرشمان نسبت به روستا اشتباه است و اگر فرمان را به روستایی بسپاریم، آن هم مسیر را اشتباهی می‌رود. پس ما باید نگرشمان را نسبت به روستا عوض کنیم. روستایی باید بداند حد مطلوب و درست چیست و بعد او را کمک کنیم که به آن مسیر برسد. این تغییر و تحول را باید هم‌زمان شکل دهیم. باید از طریق گفت‌وگو با مردم، این فراتسهیل‌گری را انجام دهیم.

ما این را می‌دانیم و از بزرگان شنیده‌ایم که الگوی واحد طلایی برای توسعه وجود ندارد. شاید هر منطقه‌ای یک الگو برای خود داشته باشد. ولی به نظر من با یکسری از اشتباهات از گذشته مواجهیم که می‌توانیم حداقل آن اشتباهات را انجام ندهیم. هر الگوی جدیدی که اجرا می‌کنیم، اشتباهات قبلی را نداشته باشد و حداقل کاری که می‌توانیم در ورود به آن روستا انجام دهیم، همین است. طبق همین صحبت، مدلی در فضای کاری خودمان داریم. گام اول این است که با کمک خود روستایی، یک شناسایی از ظرفیت‌های روستا انجام دهیم. یک دفترچه‌ای تهیه می‌شود که ظرفیت‌های روستا را مشخص می‌کند. به ترتیب این ظرفیت‌ها، رسته‌های شغلی روستا مشخص می‌شود. بعد سعی می‌کنیم شبکه‌ای از مردم را حول این رسته‌ها شکل دهیم. چون اگر افراد را تک‌تک توانمند کنیم، احتیاجاتشان را نمی‌توانیم بعد از اینکه از روستا خارج شدیم، برآورده کنیم. ولی اگر شبکه‌ای باشد که بتوانند کار کنند و همدیگر را رشد دهند، می‌توانند موفق باشند. ولی این شبکه، شبکه نرمی است و در قالب یک تعاونی ثبت نشده است. بعد سعی می‌کنیم به این‌ها توسط افراد خبره همان استان و در همان رسته آموزش دهیم.

نقش دولت در توسعه روستایی

ایرناپلاس: آقای مهندس شهرستانی دوستان بحث‌شان این بود که مدل‌های توسعه روستایی باید محلی باشد. نکته دوم که نسبت به آن تأکید داشتند بحث استمرار است. ضمن اینکه ما برای توسعه روستایی راهی نداریم جز همین کارهای جهادی. در چنین شرایطی به نظر شما نقش دولت چیست؟

شهرستانی: منشأ خیلی از این اتفاقات دولت است. مهاجرت‌ها و نگاه‌های توهین‌آمیز و تبعیض‌آمیز نسبت به روستایی‌ها، عدم شناخت روستایی نسبت به خود و نسبت به ماهیت روستا از این دست موارد است. البته اصلاح این امور سال‌ها زمان می‌برد و نباید انتظار داشته باشیم یک‌ساله یا دوساله این موارد اصلاح شود. یکی از نهادهای مؤثر آموزش و پرورش است. در نظام آموزش و پرورش ما بحث تولید کم‌رنگ است. همچنین در حوزه برنامه‌ریزی باید این اصلاحات صورت گیرد.

خیلی جاها هم ارتباطات و رانت باعث شده روستایی‌هایی که می‌خواهند کار کنند، نتوانند کاری انجام دهند. در جنوب کرمان تجربه‌ای داشتیم که روستایی‌ها می‌گفتند برای ما نمی‌ارزد سبزیجات و گوجه و خیار بکاریم. چون کسی که این‌ها را از ما می‌خرد، از اینجا مثلاً صد تومان می‌خرد و در تهران هزار تومان می‌فروشد و ما نمی‌توانیم هیچ جور دیگری این را بالاتر بفروشیم. این‌ها باید رفع شود تا اینکه کشاورز جرأت کند برود سبزیجات و یک محصول خوب بکارد. مثلاً در شهر سرخس می‌گفتیم چرا همه شما گندم و جو می‌کارید و چرا میوه نمی‌کارید؟ می‌گفتند چون همه زمین‌ها برای آستان قدس است و چون زمین خودمان نیست، داخلش نمی‌کاریم. این تصور داخل منطقه وجود داشت که ممکن است هر لحظه، زمینشان را از آن‌ها بگیرند. این بحث حاکمیتی مسلماً باید اصلاح شود و تا این تفکر اصلاح نشود، خیلی از کارهایی که دوستان و همه فعالان جهادی انجام می‌دهند، به عمل نمی‌رسد.

درنتیجه، بحث‌های توسعه و توسعه پایدار هم به نتیجه نمی‌رسد. این هم لزوماً خیلی کار راحتی نیست که طی شود. بنابراین همه این‌ها باید اصلاح شود. از بحث اقتصادی و زیرساخت عمرانی گرفته، تا آموزش و پرورش، طرح هادی روستا و... باید همه این‌ها اصلاح شود. این کار هر چقدر دیرتر انجام شود، ممکن است عوارض بیشتری داشته باشد. جهاد سازندگی اول انقلاب تصمیم داشت به همه جا آب و برق برساند. آب و برق را رساند، حالا نوبت خود روستایی‌هاست. خیلی از روستایی‌ها خیال دارند جهاد سازندگی فعلی به آن‌ها سرویس بدهد. باز هم منتظر دست دولت و دست حاکمیت هستند که این امکانات را به آن‌ها بدهد. به نظر من باید یک برنامه منسجمی باشد که یکایک دستگاه‌های دولتی ما این تفکر را حذف کنند.

تعریفی از روستای توسعه‌یافته نداریم

ایرناپلاس: چه ضمانتی وجود دارد خود این پژوهشکده‌ها و نهادهای علمی تبدیل به بوروکراسی نشوند؟

طهماسبی: ابتدا باید به این پرسش پاسخ دهیم که روستای توسعه‌یافته چطور روستایی است؟ به نظر من این‌ها سؤالات بنیادین هستند که جواب درستی برایشان نداریم. نه در مجامع دانشگاهی، نه در مجامع سیاستگذاری. نگاه ساده‌انگارانه به توسعه را باید عوض کنیم. ساخت موشک خیلی راحت‌تر از پاسخ به چگونگی توسعه است. ما فقر دانش داریم و پاسخی برای این داستان نداریم. مطمئن هستم در دانشگاه‌هایمان هم پاسخ درستی نداریم. یک نکته در مورد انباشت سرمایه این است که در دنیا در مدل‌های توسعه پایدار روستایی روی یک موضوع اتفاق دارند، آن هم اینکه باید انباشت سرمایه اتفاق بیفتد. اینکه پول نباید از روستا خارج شود، این همان اقتصاد مقاومتی است. به شکلی که روستایی باید نیاز خودش را خودش تأمین کند و هر چیزی که منجر به خروج از روستا می‌شود؛ مثل خرید کالای لوکس و مصرفی از شهر نباید اتفاق بیفتد. اینکه نگذاریم پول از روستا خارج شود، خیلی مهم است. ما باید راهمان را عوض کنیم و در این فضا کار کنیم و مدل بسازیم و  در جاهای مختلف کشور تست کنیم.

 در مورد بحث پژوهشکده‌ها اینکه بگوییم راه‌ حل، آموزش و تحقیقات است، درست است. ولی اگر به این معنی است که برویم سراغ دانشگاه‌ها و پژوهشکده‌هایی که داریم، ممکن است سرخورده شویم و به بی‌راهه برویم. من به‌عنوان کسی که در حوزه دانشگاهی تنفس کرده و در یکی از بهترین دانشگاه‌های کشور تحصیل کرده و الان مشغول به کار است و با خیلی جاها در ارتباط است، معتقدم جریان غالبی که در فضای دانشگاهی و مراکز پژوهشی و تحقیقاتی‌مان وجود دارد، نیازمند اصلاح است. همان‌طور که به اردوهای جهادی نقد داریم، به این فضا هم نقد داریم. چراکه در حوزه دانشگاهیمان هم حرف به‌درد بخور نداریم چند کتاب تألیفی در فضای توسعه در کشور و در فضای توسعه روستایی داریم؟

 اگر همه دنبال این باشیم که کجا برویم که پروژه باشد و کجا برویم که پول باشد و جای پول کجاست، فضایی برای بروز و ظهور راه‌حل‌ها نخواهد بود. باید همه ما در زندگی شخصی‌مان و در هر جایی که هستیم، در نگاه به همه چیز تغییر پارادایم داشته باشیم. وقتی من می‌گویم جهادی راه‌حل است، به این دلیل است که در سازوکارهای نظام بازار و نظام سرمایه‌داری حاکم بر دنیا این مسائل حل نخواهد شد و در توان هیچ دولتی نیست. در توان ثروتمندترین دولت‌ها هم نیست که بخواهند با پول مسائل را حل کنند، و پولشان جواب این مسائل را نمی‌دهد.

ارسال نظر
* captcha:
آخرین اخبار ادامه...
ترامپ هدیه‌ بزرگی به تمام جریان‌های اسلامی غرب آسیا بوده‌ است
بررسی تحولات منطقه در گفت‌وگو با سیاوش فلاح‌پور

ترامپ هدیه‌ بزرگی به تمام جریان‌های اسلامی غرب آسیا بوده‌ است

برگ برنده ایران چیست؟
ارزیابی تحولات اخیر منطقه در گفت‌وگو با داود حشمتی

برگ برنده ایران چیست؟